Orta Doğu’da artan gerilim ve özellikle Hürmüz Boğazı’ndaki fiili kapanma, küresel enerji ticaretinde ciddi aksamalara yol açtı. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından bölgede güvenlik riskleri yükselirken, petrol ve doğal gaz sevkiyatında büyük belirsizlik oluştu.

Dünya petrol ticaretinin yaklaşık %20’sinin geçtiği bu kritik noktada günlük 15 milyon varillik petrol akışı risk altına girdi. Sigorta maliyetlerinin artması ve güvenlik endişeleri nedeniyle sevkiyatlar ciddi şekilde yavaşladı.

Fiyatlarda Sert Yükseliş

Yaşanan gelişmeler enerji piyasalarını doğrudan etkiledi. Petrol fiyatları kısa sürede 70 dolardan 120 dolara çıkarak yaklaşık %70 arttı. Avrupa’da referans doğal gaz fiyatları ise 30 avro seviyesinden 60–70 avroya yükseldi.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) üyesi ülkeler piyasayı dengelemek için 400 milyon varillik acil rezervi devreye alma kararı alsa da savaş endişeleri nedeniyle fiyatlardaki dalgalanma devam ediyor.

Alternatif Rotalar Yetersiz

Hürmüz’e bağımlılığı azaltmak için alternatif boru hatları gündeme gelse de mevcut kapasite sınırlı. Suudi Arabistan ve BAE üzerinden geçen hatlar günlük yalnızca 3,5–5,5 milyon varil taşıyabiliyor. Bu da büyük bir kesintiyi telafi etmeye yetmiyor.

Türkiye Stratejik Konumda

Bu tabloda Türkiye, enerji taşımacılığında önemli bir alternatif olarak öne çıkıyor. Irak’tan gelen petrolü Akdeniz’e ulaştıran Kerkük–Ceyhan Boru Hattı’nın günlük kapasitesi 1,5 milyon varil seviyesinde. Hattın yeniden aktif hale gelmesiyle Türkiye’nin rolü daha da güçleniyor.

Ayrıca Katar gazının boru hattıyla Türkiye üzerinden Avrupa’ya taşınması gibi projeler de gündemde. Bu tür projeler, LNG sevkiyatının aksadığı bir ortamda kritik önem taşıyor.

Türkiye aynı zamanda Rus gazının Avrupa’ya ulaştırılmasında da önemli bir geçiş noktası. TürkAkım hattı üzerinden sevkiyatlar son dönemde artış gösterdi.

Orta Vadede Güçlü Bir Enerji Koridoru

Uzmanlara göre Türkiye, kısa vadede tüm açığı kapatamasa da orta vadede önemli bir alternatif olabilir. Özellikle Hazar bölgesi, Orta Doğu ve Avrupa arasında bir enerji köprüsü görevi üstlenme potansiyeli bulunuyor.

Küresel Geçiş Noktalarının Önemi Artıyor

Enerji krizinin derinleşmesi, dünya ticareti açısından kritik öneme sahip boğaz ve kanalları yeniden gündeme taşıdı:

• Babül Mendeb Boğazı: Yemen’deki Husilerin saldırıları nedeniyle risk altında
• İstanbul Boğazı ve Çanakkale Boğazı: Karadeniz’i dünya pazarlarına bağlayan kritik hat
• Panama Kanalı: Atlantik ve Pasifik arasında stratejik geçiş
• Malakka Boğazı: Dünya petrol taşımacılığının en yoğun noktası
• Cebelitarık Boğazı: Akdeniz’in Atlas Okyanusu’na açılan kapısı

Bu geçiş noktalarında yaşanabilecek herhangi bir aksama, küresel ticarette gecikmelere ve maliyet artışına neden olabiliyor.